Leernetwerk ‘Monitoring van burgerschapscompetenties. Hoe doe je dat in de praktijk? (po/vo)’ 2026/2027 – AWP/UvA

Achtergrond

Van scholen wordt gevraagd de burgerschapscompetenties van leerlingen in kaart te brengen. De ontwikkeling van instrumenten die dat mogelijk maken, blijkt geen eenvoudige taak. Er zijn instrumenten nodig die valide en betrouwbaar zijn, die weinig invultijd vragen, die leraren in staat stellen leerlingen feedback te geven en informatie opleveren waarmee je als school iets kunt. Belangrijk, en het meest ingewikkeld, is ook de ‘normering’, oftewel, hoe kun je de uitkomsten interpreteren en beoordelen?

Vanuit de Academische Werkplaats Sociale kwaliteit van onderwijs van de Universiteit van Amsterdam startte in 2024 het ‘Leernetwerk Monitoring burgerschapscompetenties’. Samen met scholen is in 2024/25 en 2025/26 gewerkt aan de ontwikkeling van een prototype van een portfolio-instrument voor monitoring van burgerschapscompetenties van leerlingen in het basisonderwijs (groep 7/8) en voortgezet onderwijs (leerjaar 1/2/3). Dit portfolio is gebaseerd op een set ‘rubrics’ die samen een beeld geven van de kennis, houdingen en vaardigheden van leerlingen op het domein van burgerschap. De rubrics zijn in de praktijk uitgeprobeerd en verder ontwikkeld, en hebben geleid tot het conceptinstrument ‘Rubrics voor meten van Burgerschap’.

Doel van het leernetwerk

In het leernetwerk ‘Monitoring van burgerschapscompetenties. Hoe doe je dat in de praktijk? (po/vo)’ dat in september 2026 start, wordt gewerkt aan de verdere ontwikkeling van dit instrument. We doen dat door het concept portfolio-instrument in de praktijk uit te proberen, en de ervaringen te gebruiken voor verdere, gezamenlijke ontwikkeling.

Daarnaast bestaat de mogelijkheid om ook een gestandaardiseerd meetinstrument door de leerlingen te laten invullen. Dit instrument (‘Burgerschap meten’) bestaat al langere tijd en werd inmiddels door tienduizenden leerlingen ingevuld.

Door de gegevens uit beide instrumenten te combineren, ontstaat een goed beeld van de kennis, houdingen en vaardigheden waarover leerlingen beschikken. Ook kunnen scholen met het landelijk gemiddelde worden vergeleken. Scholen die aan het leernetwerk meedoen, kunnen het instrument ‘Burgerschap meten’ zonder kosten gebruiken.

Opzet

Het leernetwerk is opgebouwd uit verschillende elementen:

• Masterclasses over het meten van burgerschap
  Met aandacht voor de ontwikkeling van leerdoelen, meten en monitoring, de mogelijkheden en beperkingen van monitoring van burgerschapscompetenties, gebruiksmogelijkheden van uitkomsten, interpretatie en toepassing, en de plaats van monitoring van burgerschapscompetenties binnen de kwaliteitszorg van de school.
• Ruime gelegenheid voor discussie en uitwisseling van ervaringen, en feedback op input van deelnemende scholen.
• Beproeving van het instrument op de eigen school, met rapportage van resultaten.
• Uitgebreide bespreking van het concept portfolio-instrument en gezamenlijke ontwikkeling op basis van de ervaringen die de scholen daarmee opdoen.
• Desgewenst: afname van het meetinstrument ‘Burgerschap meten’, zodat ook vergelijking met landelijke cijfers mogelijk is.
  Het leernetwerk wordt begeleid door experts en onderzoekers van de UvA, gespecialiseerd in burgerschap en het meten van burgerschapsuitkomsten, die zich al lange tijd met dit thema bezighouden.

Doelgroep

Het leernetwerk staat open voor deelname door leraren, medewerkers kwaliteitszorg, coördinatoren burgerschap, schoolleiders, bestuurders. Het leernetwerk gaat uit van tenminste twee, en bij voorkeur drie, deelnemers per school.
Het leernetwerk is gericht op de sectoren po en vo.
Desgewenst kunnen na overleg ook scholen voor go meedoen. Stuur hiervoor een mail naar pas.marianne@gmail.com.

Praktische informatie

Data en locatie

Het leernetwerk omvat een binnen- en buitenring:

• De binnenring bestaat uit scholen die alle bijeenkomsten (zes bijeenkomsten) aanwezig zijn, actief participeren in het evaluatie- en ontwikkelwerk en deelnemen aan de pilot.
• De buitenring omvat scholen die eveneens meedoen aan de pilot, deelnemen aan de masterclasses en bijdragen aan de evaluatie (totaal: drie bijeenkomsten).

Deelname aan de binnen- of buitenring is naar voorkeur van de school.

2026: sep – okt – nov
2027: jan – mrt – mei – juni

Begin- en eindtijd van de bijeenkomsten:
14.00 – 17.00 uur

Locatie

De bijeenkomsten vinden fysiek (offline) plaats. Afhankelijk van de mogelijkheden (aantal en spreiding deelnemende scholen) vinden de bijeenkomsten op twee of drie plaatsen in het land of op een centrale locatie (Utrecht) plaats.

Tijdsinvestering

• Binnenring 6×3 uur bijeenkomst (= 18 uur) + 3×4 uur voorbereiding (= 12 uur) + pilot (5 uur) = totaal 35 uur
• Buitenring 3×3 uur bijeenkomst (= 9 uur) + 3×2 uur voorbereiding (= 6 uur) + pilot (5 uur) = totaal 20 uur

Maximum aantal deelnemers

Er is geen maximum aantal deelnemers.
Het leernetwerk gaat uit van tenminste twee, en bij voorkeur drie, deelnemers per school. Elke deelnemer vult een eigen aanmeldformulier in.

Sluitingsdatum aanmelding

1 september 2026

Dit leernetwerk wordt in samenwerking met het Expertisepunt Burgerschap aangeboden door de Universiteit van Amsterdam.