Onjuiste en misleidende informatie verspreidt zich snel en beïnvloedt hoe leerlingen de wereld om zich heen begrijpen. Recent onderzoek van het Trendbureau Drenthe en het Sociaal Planbureau Groningen laat zien dat veel leerlingen regelmatig in aanraking komen met nepnieuws en AI-gegenereerde misleidende content. Als docent speel je een belangrijke rol in het helpen van leerlingen om informatie kritisch te beoordelen en feiten van onwaarheden te onderscheiden. Hoe kun je daar in het onderwijs aandacht aan besteden?
Op deze pagina vind je praktische handreikingen en lesmaterialen die je ondersteunen bij het bespreken van desinformatie en misinformatie in de klas. De materialen zijn geschikt voor verschillende vakken en niveaus, en bieden concrete handvatten voor zowel losse lessen als bredere projecten rond mediawijsheid.
Misinformatie is onjuiste informatie die zonder de bedoeling om te misleiden wordt verspreid. Bij desinformatie is die bedoeling er juist wel. Beide vormen komen voor in de klas en vragen om een andere aanpak.
Deze pagina richt zich op het voortgezet onderwijs. Klik hier voor de pagina van het primair onderwijs.
Navigeer door de pagina: Handreikingen | Leermiddelen | Verdieping
Het netwerk is een samenwerkingsverband van Kennisnet, de Koninklijke Bibliotheek, Beeld & Geluid, HUMAN en ECP. Ze bieden informatie via diverse websites:
Het netwerk heeft ook een hand-out gepubliceerd met een overzicht van materialen. Verder organiseren ze jaarlijks bewustwordingscampagne de Week van de Mediawijsheid en de Kennisdag Mediawijsheid. Lees hier het verslag van de Kennisdag van afgelopen editie: Verslag Mediawijsheid Kennisdag 2026: ‘Jouw mening telt!’ – Netwerk Mediawijsheid, over de kwestie hoe je in deze roerige tijd een onderbouwde mening vormt. Eerder dit jaar ging een online kennissessie in op het weerbaar maken tegen misinformatie: Verslag kennissessie kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie
Het Expertisepunt is een samenwerking van Kennisnet, de Koninklijke Bibliotheek en Beeld & Geluid. Op de website van het Expertisepunt zijn materialen te vinden over desinformatie en digitale informatievaardigheden.
De Europese Commissie heeft een actieplan voor digitaal onderwijs. Ze hebben richtsnoeren opgesteld om dagelijkse onderwijsactiviteiten te ondersteunen. Denk hierbij aan praktische tips om digitale geletterdheid te beoordelen, lesplannen over kritisch denken, cyberpesten en generatieve AI; informatie over digitale onderwijsmethoden en desinformatie, en advies over het bespreken van misleidende content en controversiële kwesties.
SSV heeft een aantal publicaties voor docenten en schoolleiders ontwikkeld rondom het omgaan met complotten, controverse en maatschappelijke gevoelige onderwerpen. Lees hier een artikel met aanbevelingen voor sociale veiligheid in het kader van desinformatie in de klas. Of bekijk deze beschikbare publicaties:
NOS Stories maakte recent een video over desinformatie over de Holocaust bij leerlingen. In dit artikel lees je hier meer over.
NOS bespreekt in dit artikel hoe zij videobeelden controleren op echtheid, NOS op 3 maakt daar een korte video bij.
NOS op 3 legt in deze video uit hoe propaganda werkt.
NPO Kennis is een multimediaal kennisplatform met geschikte video’s en bijbehorende informatie als basis voor een les. Bekijk hier de collectie over mediawijsheid, en een item over het herkennen van nepnieuws.
Er is een startpagina op Wikiwijs over het thema Desinformatie: Het Lectoraat Ontwerpen aan de Journalistiek van Fontys Hogeschool beheert deze pagina. De lessen zijn afkomstig uit verschillende betrouwbare bronnen en thematisch geordend. Docenten vinden er verschillende onderwijspakketten die op verschillende niveaus en met verschillende doeleinden ingezet kunnen worden.
Beeld & Geluid heeft een mediacollectie voor onderwijsdoeleinden en digitaal lesmateriaal beschikbaar.
Interactieve mediaworkshops
Wil je met je klas dieper in de wereld van desinformatie duiken? Naast digitaal lesmateriaal organiseren we interactieve mediaworkshops waarin leerlingen aan de slag gaan met het herkennen van nepnieuws. Samen met onze museumdocenten leren ze hoe ze betrouwbare informatie van misleiding kunnen onderscheiden, zodat ze mediawijzer en digitaal weerbaarder naar buiten stappen. Deze worden gegeven bij Beeld & Geluid in Hilversum, in de Bibliotheek Den Haag of op locatie.
HUMAN heeft een onderwijspagina met video’s en lesmateriaal om het gesprek in de klas te voeren over bijvoorbeeld online identiteit, nepnieuws, en privacy.
BENEDMO is een Vlaams-Nederlandse samenwerking tegen desinformatie. Zij selecteren goed bruikbare mediawijsheid interventies, over de inhoudelijke beoordeling kan je hier meer lezen. In dit rapport lees je meer over de analyse van mediawijsinterventies. Ze hebben in juni 2026 een update gepubliceerd van interventies. Deze nieuwe toevoegingen vind je hier: De selectie van BENEDMO: mediawijsheid interventies
#Use the News heeft een database Nieuwswijsheid en Journalistiek van met les- en ander materiaal voor educatie over nieuwswijsheid.
Het educatieplatform van NDP Nieuwsmedia biedt gratis lesmaterialen rondom journalistiek en het nieuws. De collectie over mediawijsheid vind je hier: Lesmateriaal – Nieuws in de klas
Via LessonUp biedt het bureau Jeugd en Media, onder de naam de InternetHelden, gratis lespaketten over online veiligheid en mediawijsheid: De InternetHelden – Bureau Jeugd & Media
Via de website www.filterbubbel.nl kunnen leerlingen lesmodules volgen waarin ze op interactieve wijze aan de slag gaan met meningsvorming, filterbubbels, algoritmes, desinformatie, nieuws in je feed en complot denken. Voor docenten is er een korte podcastserie beschikbaar bij de lessen. In 10-15 minuten wordt hierin de kern van elke les uitgelegd.
Bad News is een spel is dat leerlingen in het VO bewust maakt van desinformatie en de verschillende tactieken en methoden die worden gebruikt om nepnieuws te verspreiden via sociale media. Klik hier voor de uitleg, of ga direct naar het spel, zie: Nederlands – Bad News. Zij maakten ook de serious game Harmony Square, hierbij de uitleg, en het spel zelf.
In het lesprogramma Under Pressure gaan peer educators (jonge rolmodellen tussen de 18-27 jaar) in drie lessen het gesprek aan over persvrijheid, de vrijheid van meningsuiting en krijgen jongeren inzicht in hun eigen (social) media gebruik. Onderdeel is ook een wetenschappelijk onderbouwde serious game waarin leerlingen meekrijgen hoe de mechanismen achter desinformatie werken.
Wil je je verder verdiepen in de achtergronden van desinformatie en misinformatie? De onderstaande onderzoeken en publicaties bieden meer inzicht in hoe onjuiste en misleidende informatie zich verspreidt en welke invloed dat heeft op leerlingen en de maatschappij.
Ontbreekt er nog materiaal op deze pagina? Laat het ons dan weten via communicatie@expertisepuntburgerschap.nl.
