Onjuiste en misleidende informatie verspreidt zich snel en beïnvloedt hoe leerlingen de wereld om zich heen begrijpen. Recent onderzoek van het Trendbureau Drenthe en het Sociaal Planbureau Groningen laat zien dat veel leerlingen regelmatig in aanraking komen met nepnieuws en AI-gegenereerde misleidende content. Als docent speel je een belangrijke rol in het helpen van leerlingen om informatie kritisch te beoordelen en feiten van onwaarheden te onderscheiden. Hoe kun je daar in het onderwijs aandacht aan besteden?
Op deze pagina vind je praktische handreikingen en lesmaterialen die je ondersteunen bij het bespreken van desinformatie en misinformatie in de klas. De materialen zijn geschikt voor verschillende vakken en niveaus, en bieden concrete handvatten voor zowel losse lessen als bredere projecten rond mediawijsheid.
Misinformatie is onjuiste informatie die zonder de bedoeling om te misleiden wordt verspreid. Bij desinformatie is die bedoeling er juist wel. Beide vormen komen voor in de klas en vragen om een andere aanpak.
Deze pagina richt zich op het primair onderwijs. Klik hier voor de pagina van het voortgezet onderwijs.
Navigeer door de pagina: Handreikingen | Leermiddelen | Verdieping
Het netwerk is een samenwerkingsverband van Kennisnet, de Koninklijke Bibliotheek, Beeld & Geluid, HUMAN en ECP. Ze bieden informatie via diverse websites:
Het netwerk heeft ook een hand-out gepubliceerd met een overzicht van materialen. Verder organiseren ze jaarlijks bewustwordingscampagne de Week van de Mediawijsheid en de Kennisdag Mediawijsheid. Lees hier het verslag van de Kennisdag van afgelopen editie: Verslag Mediawijsheid Kennisdag 2026: ‘Jouw mening telt!’ – Netwerk Mediawijsheid, over de kwestie hoe je in deze roerige tijd een onderbouwde mening vormt. Eerder dit jaar ging een online kennissessie in op het weerbaar maken tegen misinformatie: Verslag kennissessie kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie
Het Expertisepunt is een samenwerking van Kennisnet, de Koninklijke Bibliotheek en Beeld & Geluid. Op de website van het Expertisepunt zijn materialen te vinden over desinformatie en digitale informatievaardigheden.
De Europese Commissie heeft een actieplan voor digitaal onderwijs. Ze hebben richtsnoeren opgesteld om dagelijkse onderwijsactiviteiten te ondersteunen. Denk hierbij aan praktische tips om digitale geletterdheid te beoordelen, lesplannen over kritisch denken, cyberpesten en generatieve AI; informatie over digitale onderwijsmethoden en desinformatie, en advies over het bespreken van misleidende content en controversiële kwesties.
SSV heeft een aantal publicaties voor docenten en schoolleiders ontwikkeld rondom het omgaan met complotten, controverse en maatschappelijke gevoelige onderwerpen. Lees hier een artikel met aanbevelingen voor sociale veiligheid in het kader van desinformatie in de klas. Of bekijk deze beschikbare publicaties:
NOS Stories maakte recent een video over desinformatie over de Holocaust bij leerlingen. In dit artikel lees je hier meer over.
NOS bespreekt in dit artikel hoe zij videobeelden controleren op echtheid, NOS op 3 maakt daar een korte video bij.
NOS op 3 legt in deze video uit hoe propaganda werkt.
NPO Kennis is een multimediaal kennisplatform met geschikte video’s en bijbehorende informatie als basis voor een les. Bekijk hier de collectie over mediawijsheid, en een item over het herkennen van nepnieuws.
Er is een startpagina op Wikiwijs over het thema Desinformatie: Het Lectoraat Ontwerpen aan de Journalistiek van Fontys Hogeschool beheert deze pagina. De lessen zijn afkomstig uit verschillende betrouwbare bronnen en thematisch geordend. Docenten vinden er verschillende onderwijspakketten die op verschillende niveaus en met verschillende doeleinden ingezet kunnen worden.
Beeld & Geluid heeft een mediacollectie voor onderwijsdoeleinden en digitaal lesmateriaal beschikbaar. Bekijk het Digitaal Lesmateriaal: desinformatie: Dit pakket bevat vier overzichtelijke lessen (LessonUps) waarmee je complexe media-onderwerpen op een open, menselijke en uitnodigende manier uitlegt. De lessen helpen leerlingen te reflecteren op hun eigen online gedrag.
Interactieve mediaworkshops
Wil je met je klas dieper in de wereld van desinformatie duiken? Naast digitaal lesmateriaal geven we mediaworkshops waarin leerlingen aan de slag gaan met het herkennen van nepnieuws. Samen met onze museumdocenten leren ze hoe ze betrouwbare informatie van misleiding kunnen onderscheiden, zodat ze mediawijzer en digitaal weerbaarder naar buiten stappen. Deze worden gegeven bij Beeld & Geluid in Hilversum, in de Bibliotheek Den Haag of op locatie. Bekijk de Workshop FakeNews.
HUMAN heeft een onderwijspagina met video’s en lesmateriaal om het gesprek in de klas te voeren over bijvoorbeeld online identiteit, nepnieuws, en privacy.
BENEDMO is een Vlaams-Nederlandse samenwerking tegen desinformatie. Zij selecteren goed bruikbare mediawijsheid interventies, over de inhoudelijke beoordeling kan je hier meer lezen. In dit rapport lees je meer over de analyse van mediawijsinterventies. Ze hebben in juni 2026 een update gepubliceerd van interventies. Deze nieuwe toevoegingen vind je hier: De selectie van BENEDMO: mediawijsheid interventies
#Use the News heeft een database Nieuwswijsheid en Journalistiek van met les- en ander materiaal voor educatie over nieuwswijsheid.
Het educatieplatform van NDP Nieuwsmedia biedt gratis lesmaterialen rondom journalistiek en het nieuws. De collectie over mediawijsheid vind je hier: Lesmateriaal – Nieuws in de klas
Wil je je verder verdiepen in de achtergronden van desinformatie en misinformatie? De onderstaande onderzoeken en publicaties bieden meer inzicht in hoe onjuiste en misleidende informatie zich verspreidt en welke invloed dat heeft op leerlingen en de maatschappij.
Ontbreekt er nog materiaal op deze pagina? Laat het ons dan weten via communicatie@expertisepuntburgerschap.nl.
