Op Paarse Vrijdag besteden leerlingen en leraren jaarlijks aandacht aan diversiteit en jezelf kunnen zijn, onder meer door paars te dragen als teken van solidariteit met de lhbti+ gemeenschap. Het doel van deze dag is om inclusie, acceptatie en zichtbaarheid van lhbti+ personen in het onderwijs te bevorderen. Door paars te dragen tonen mensen dat iedereen zichzelf mag zijn, ongeacht wie je bent of wat je seksuele oriëntatie of genderidentiteit is. De eerste editie van Paarse Vrijdag vond plaats in 2010. Sindsdien doen steeds meer scholen mee.
Paarse Vrijdag vraagt aandacht voor diversiteit en de zichtbaarheid en acceptatie van lhbti+ personen, zowel binnen het onderwijs als daarbuiten. Hoewel Nederland bekend staat om zijn openheid, ervaren veel lhbti+ jongeren nog steeds pesterijen, uitsluiting en onveiligheid op school. Paarse Vrijdag helpt deze onderwerpen bespreekbaar te maken en biedt een moment om stil te staan bij de rol die scholen en leraren spelen in het creëren van een veilige en inclusieve omgeving voor iedereen. Het dragen van paars is een zichtbaar teken van solidariteit en laat zien dat iedereen mag zijn wie die is. NOS Stories maakte een interessante bijdrage over deze dag.
Het vindt plaats op vrijdag 9 oktober. Het is dit jaar voor het eerst verplaatst op de jaarkalender, en valt nu meer in het begin van het schooljaar. Dit omdat ook basisscholen dan meer ruimte hebben om mee te doen. Voorheen vond het plaats op de tweede vrijdag in december.
De GSA (Gender & Sexuality Alliance) op school organiseert vaak de Paarse Vrijdag op school. Lees hier meer over de impact die een GSA kan hebben binnen een school. En lees hier een voorbeeld van een christelijke middelbare school.
Scholen bepalen zelf of zij meedoen aan Paarse Vrijdag; het is niet verplicht. Scholen kunnen ook op andere manieren invulling geven aan het kerndoel rondom bevordering van een respectvolle omgang met seksuele diversiteit.
Als leraar heb je een belangrijke rol in het creëren van een open en veilige omgeving waar alle leerlingen zich geaccepteerd voelen. Het bespreekbaar maken van lhbti+ onderwerpen kan soms gevoelig liggen, maar er zijn verschillende manieren om dit op een respectvolle en educatieve manier in je lessen te integreren. We hebben hieronder verschillende materialen van organisaties uitgelicht. En bekijk bijvoorbeeld deze 10 redenen om Paarse Vrijdag te organiseren.
COC Nederland is initiatiefnemer van Paarse Vrijdag. Zij bieden diverse hulpmiddelen en gratis Paarse Vrijdag lespakketten voor het po, go, vo en mbo. De materialen en lesbrieven helpen om inclusieve lessen te geven en leerlingen bewust te maken van de waarde van diversiteit. Op andere momenten van het jaar kunnen deze lessen ook ingezet worden. COC heeft ook ondersteuningsmateriaal voor het omgaan met zorgen en weerstand van ouders. Lees hier een interview met de programmamanager educatie bij COC Nederland.
Het magazine Paars van De Paarse Vrijdag Krant is speciaal ontworpen voor leerlingen en leraren. Het bevat verhalen, interviews en informatie die helpt om onderwerpen als seksuele diversiteit en genderidentiteit bespreekbaar te maken in de klas. Lees hier een interview met een docent Maatschappijleer over deze krant op school en enkele andere activiteiten die je kan inzetten.
Deze website biedt lesmateriaal dat je kunt inzetten voor alle niveaus van het onderwijs, van primair tot voortgezet onderwijs. Denk aan themalessen over seksuele diversiteit, genderidentiteit en inclusie. Daarnaast biedt de website ook tips over deze verschillende thema’s, handig verdeeld in tips voor het po, vo en mbo. Eén van de tips gaat over hoe je een gesprek in de klas begint over gender- en seksuele diversiteit en hoe je dat veilig laat verlopen.
Met de Checklist voor een veilige en respectvolle Paarse Vrijdag geeft Stichting School & Veiligheid (SSV) aan wat er nodig is om veilig ruimte te maken voor diversiteit, genderdiversiteit en seksuele diversiteit op school. Hiermee kunnen scholen onderzoeken of de sfeer veilig en inclusief genoeg is op school om mee te doen aan Paarse Vrijdag. De checklist bevat verder ook inspiratie, praktische tools en handige websites om te werken aan een veilige school en tot slot tips om de ruimte voor gender- en seksuele diversiteit te vergroten.
Door ruimte te bieden aan diversiteit op een school, kan er ook automatisch ruimte ontstaan voor spanningen in de klas of in de school. SSV geeft mee om dit soort spanningen en (verhitte) discussies niet uit de weg te gaan, maar het te gebruiken als moment van leren ven én met elkaar, omdat de school een oefenplaats is.
Movisie heeft via haar pagina’s over lhbti+-voorlichting ook een pagina ontsloten over Paarse Vrijdag. Via deze pagina kun je onder andere een e-learning en podcast over deze onderwerpen terugvinden. Andere pagina’s gaan onder andere over waarom Paarse Vrijdag nodig blijft en inclusief taalgebruik.
Wikiwijs heeft een collectiepagina rondom Paarse Vrijdag samengesteld. Bekijk hier de special over identiteit en diversiteit, met vrij beschikbaar en open leermaterialen.
NPO Kennis heeft de collectie-pagina Pride, waarop verschillende verhalen rondom de lhtbtqia+-gemeenschap worden gebundeld. Waar komt de regenboogvlag vandaan, wat betekent het om transgender te zijn en waar staan de letters lhtbtqia+ precies voor?
Seksuele diversiteit hoeft niet per definitie klassikaal besproken te worden. Soms is het onderwerp te gevoelig, of voelt een klas nog niet veilig genoeg om leerlingen openlijk hun mening te laten delen. De keuze voor een werkvorm hangt daarom af van hoe ‘heet’ het onderwerp is én van de groep die op dat moment in jouw lokaal zit.
De Dialoog+ werkvormenladder, ontwikkeld vanuit het promotieonderzoek van Yaël Weening, biedt docenten praktische handvatten om daarin bewust te kiezen. De ladder loopt van anonieme werkvormen, via gesprekken in tweetallen en kleine groepen, naar klassikale dialoog. Het hoogste niveau is daarbij nadrukkelijk niet altijd het doel: soms past een kleinere of anonieme werkvorm simpelweg beter bij het onderwerp en de klas.
Voer daarom niet alleen op Paarse Vrijdag een dialoog, maar werk structureel aan dialogische vaardigheden en een open en veilig klasklimaat. Begin met minder gevoelige thema’s, zodat leerlingen kunnen oefenen met luisteren, doorvragen en omgaan met verschillende perspectieven. Zo zijn zij beter voorbereid wanneer gevoelige of controversiële onderwerpen aan bod komen.
Zo kun je als docent steeds afwegen:
Marieke van der Gaag schreef een artikel dat ingaat over veelvoorkomende valkuilen rondom de organisatie van Paarse Vrijdag en tips over je deze dag moet organiseren.
DMS educatief heeft een pagina met uitleg, en een stappenplan voor de voorbereiding van Paarse Vrijdag met een korte enquête en werkbladen voor leerlingen.
