De manosfeer is een verzamelnaam voor online content die mannen voorspiegelt dat ze pas meetellen als ze rijk en gespierd zijn, met een mooie, onderdanige vrouw aan hun zijde. De ideeën en het gedrag voortkomend uit de manosfeer hebben mogelijk een ondermijnend effect op sociale veiligheid binnen school, op de democratische waarden en de keuzevrijheid van leerlingen.
Het onderzoek – dat in opdracht van School & Veiligheid werd uitgevoerd door Ipsos I&O – richt zich op de vraag in hoeverre de manosfeer van invloed is op de sociale veiligheid binnen het Nederlandse onderwijs.
In een enquête onder 487 onderwijsprofessionals uit primair, gespecialiseerd en voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs werd gevraagd naar hun ervaringen met de manosfeer op school: welke invloed hebben opvattingen uit de manosfeer volgens onderwijsprofessionals op gedrag en sociale veiligheid op scholen in Nederland?
Het onderzoek is niet representatief voor alle scholen in Nederland, maar geeft wel een breed beeld van wat er leeft onder professionals in het onderwijs. De spreiding van de respondenten over onderwijstypen, regio’s en functies maakt dat de resultaten een goede indicatie geven van de zorgen die rondom de manosfeer leven.
Volgens bijna zes op de tien (58%) vo-onderwijsprofessionals is de omgang tussen jongens en meiden op hun school positief en respectvol. Toch neemt de helft (49%) maandelijks of vaker vrouwonvriendelijke grappen of opmerkingen waar van jongens richting meiden en lhbti+ leerlingen. 78 procent denkt dat jongens in enige mate beïnvloed worden door online content over mannelijkheid. De onderwijsprofessionals geven aan dat dit gedrag zich vooral manifesteert in verwijzingen naar influencers zoals Andrew Tate, in traditionele opvattingen over rolverdelingen, en in een fixatie op geld, status en fitness.
Veel vo-onderwijsprofessionals gaan in gesprek met de leerling(en) over de manosfeer, maar ze ervaren soms ook handelingsverlegenheid. Dat komt bijvoorbeeld omdat leerlingen ironisch of grappend spreken over de thematiek, wat maakt dat leraren niet weten of ze hier serieus op in moeten gaan. Dit soort uitingen hebben wel gevolgen: volgens de onderwijsprofessionals uit het vo voelen meiden, lhbti+ leerlingen én jongens zich hierdoor soms tot vaak onveilig of oncomfortabel.
Voor het po zijn de resultaten gebaseerd op de antwoorden van onderwijsprofessionals die met groep 7 en 8 werken. De omgang tussen jongens en meiden uit deze groepen is volgens po-professionals positief en respectvol (68%). 29 procent neemt echter maandelijks of vaker (vrouw)onvriendelijke grappen of opmerkingen waar richting meiden en 19 procent richting lhbti+ leerlingen. Deze percentages zijn wel lager dan in het vo.
Po-professionals rapporteren veel minder dat jongens elkaar beïnvloeden om zich ‘mannelijk’ te gedragen: een kwart ziet helemaal geen beïnvloeding, bijna een derde (31%) ziet het regelmatig tot vaak. Bijna twee derde (64%) van de onderwijsprofessionals uit het po ziet een toename in de hoeveelheid manosfeer-gerelateerd gedrag van jongens in de afgelopen vier jaar. po-professionals krijgen minder vaak mee dat meiden of lhbti+ leerlingen zich onveilig of oncomfortabel voelen dan in vo.
School & Veiligheid formuleert tien concrete adviezen voor scholen. Een aantal van deze adviezen sluiten goed aan bij burgerschapsonderwijs. Bijvoorbeeld:
Je vindt alle adviezen met een korte toelichting hier.
School & Veiligheid heeft ook een aantal tips en tools op een rij gezet die je kunt gebruiken om met je leerlingen onderwerpen zoals ‘mannelijkheid’ en ‘vrouwelijkheid’ en de manosfeer te bespreken. Het gaat onder meer om een workshop, een gastles, kletskaartjes en het spel ‘Gedragen Gedrag’. Klik hier voor alle tips en tools.
