In deze publicatie verkent Gert Biesta drie dimensies tot de definiëring van het begrip ‘burgerschap’ (sociaal, moreel en politiek-democratisch). In de discussie rondom burgerschapsvorming, brengt Biesta daarnaast een cruciaal inzicht naar voren: dat iedereen die ruimte voor zijn of haar eigen levensovertuiging claimt, tegelijkertijd steun dient te bieden aan de basiswaarden die het speelveld in stand houden waarbinnen zo’n claim überhaupt mogelijk is.
De speeldveldmetafoor gebruikt Biesta daarbij om te benadrukken dat zelfs voor diegene wiens leven zich volledig ‘thuis’ afspeelt, dit ‘thuis’ is gebouwd is op een breder speelveld. Het speelveld maakt dat een zorg van iedereen is in een democratische samenleving. Deze metafoor ontleent Biesta aan het werk van de Belgische filosofe Chantal Mouffe.
In deze publicatie gaat het over burgerschapsvorming in verbinding met de pedagogische en levensbeschouwelijke visie van je school. Zo wil iedereen in de schoolorganisatie die met burgerschapsvorming aan de slag gaat, informeren, inspireren en praktische handvatten bieden.
Het uitgangspunt is dat burgerschapsonderwijs ‘van nature’ levensbeschouwelijk is. Als het aansluit op de pedagogische visie van de school op goed (samen)leven, raakt het ook altijd aan aandacht voor zingeving en levensbeschouwing, en daarmee de identiteitsvorming van leerlingen.
Narthex is een vakblad voor levensbeschouwing en educatie en is een uitgave van de VDLG (Vereniging voor Docenten Levensbeschouwing en Godsdienst) en Verus. Ze omschrijft zichzelf als een godsdienstpedagogisch tijdschrift “waarin bovendien aandacht is voor de school als een waardegerichte gemeenschap. Doelgroepen zijn vo-docenten, studenten en lerarenopleiders godsdienst/levensbeschouwing.”
Deze editie van Narthex is grotendeels gewijd aan het thema burgerschap. Gast-hoofdredacteur Marcel Elsenaar trapt af met een artikel over de waarde van levensbeschouwing van een democratische samenleving. In zijn artikel verkent hij wat levensbeschouwelijk onderwijs bijdraagt aan burgerschapsvorming. Vakdidacticus Gijs Mushin van Gaans pleit in het tweede artikel voor religieuze geletterdheid als basis voor burgerschap: hij benadrukt het belang van krachtige kennis over religie zodat leerlingen voldoende geëquipeerd zijn om actuele vraagstukken waarin religie een rol speelt beter te begrijpen. Boraya van der Burgt, docent maatschappelijleer en LEF op Stad College te Almere, licht op haar beurt het burgerschapsprogramma ‘Voice of Tolerance’ toe.
Wil je het vakblad Narthex bestellen, dan kan dat via deze pagina. Jaargang 24, nummer 1, is de editie ‘Burgerschap’.
Gerdien Bertram-Troost, hoogleraar Onderwijs in levensbeschouwelijk en pedagogisch perspectief aan de Vrije Universiteit Amsterdam (mede-auteur Narthex, editie Burgerschap) was te gast bij de Tjipcast. Ze gaat in deze podcast in gesprek met Tjip de Jong over hoe het onderwijs samenvalt met fundamentele levensvragen die op jongeren afkomen. Hoe ga je als school goed om met de onderlinge verschillen tussen leerlingen, met name wanneer het gaat over hun opvattingen en geloofsovertuigingen? Beluister het gesprek via de onderstaande YouTube-video.
