Stichting Democratie Monitor deed onderzoek naar opvattingen over democratie. Het onderzoek concludeert dat Nederlanders belang hechten aan de democratie, maar het laat ook zien dat 32 procent van de respondenten de wil van de meerderheid boven de wet stelt. Dit laatste onderzoeksresultaat is volgens het Expertisepunt Burgerschap een aansporing om in het onderwijs meer aandacht te schenken aan de essentie van de democratische rechtsstaat, hoewel de opvattingen van leerlingen niet onderzocht zijn.
In het onderzoek werden ca. 1.200 stemgerechtigden gevraagd naar hun houding ten opzichte van de democratie. Het onderzoek concludeert dat Nederlanders belang hechten aan de democratie, maar sceptisch zijn over het functioneren van politiek en bestuur. Het peilingsonderzoek is gericht op de volgende vijf pijlers van de democratie:
- Zelfbestuur: Hoewel Nederlanders sterk hechten aan de democratie, maken mensen zich ook zorgen of de dagelijkse praktijk van de politiek zijn beloftes ook waarmaakt. Slechts 27% van de mensen zegt de Tweede Kamer te vertrouwen en slechts 35% heeft het gevoel dat zijn/haar opvattingen worden vertegenwoordigd in de Tweede Kamer.
- Gelijke rechten: Meer dan 30% van de Nederlanders vindt dat de wil van de meerderheid boven de wet staat. Wanneer de meeste Nederlanders iets willen, moet de regering dat volgens hen uitvoeren – ook al zijn er wetten die dat niet toestaan.
- Invloed: De algemene steun voor invloed via demonstraties is groot, zo’n 80% van de Nederlanders vindt dat iedereen die ontevreden is over de politiek daarover zou mogen demonstreren.
- Zelfbeschikking: De basiswaarde vrijheid wordt als ongelijk verdeeld ervaren binnen onze democratie; 65% van de Nederlanders vindt dat niet iedereen dezelfde mogelijkheden heeft om zijn/haar mening te laten horen.
- Goed bestuur: Nederlanders zijn het meest kritisch op het functioneren van politiek en bestuur, minder dan 29% is tevreden met de manier waarop in de Nederlandse politiek besluiten worden genomen.
Op basis van deze bevindingen, worden in het rapport de volgende aanbevelingen gedaan:
- Koester de kracht van de samenleving.
- Versterk het democratisch gehalte van politiek en bestuur.
- Investeer in toegang tot het recht.
Alle bevindingen en aanbevelingen zijn terug te lezen in het rapport (download pdf).
