In het artikel ‘Wij zijn Bonairianen en dat is belangrijk’ van het tijdschrift Kleio (jaargang 65, aflevering 5) gebruikten onderzoekers Bart Wagemakers en Hanneke Tuithof de card sorting-methodiek om te achterhalen wat Bonairiaanse leerlingen waardevolle onderdelen van de hun cultuur en leefomgeving vonden. Leerlingen kregen kaarten met afbeeldingen (en een uniek nummer) van uiteenlopende aspecten uit hun omgeving, zoals politiek, geschiedenis, economie, religie, natuur, erfgoed, eten, muziek en sport. Na het bekijken kiezen ze een vastgesteld aantal kaarten die volgens hen hun cultuur en leefomgeving het best vertegenwoordigen. Vervolgens rangschikken ze de gekozen afbeeldingen van belangrijk naar minder belangrijk; even belangrijke afbeeldingen leggen ze naast elkaar. Daarna leggen leerlingen uit waarom ze juist deze afbeeldingen kozen en waarom ze die plek in de rangorde kregen.
Na de sessies werden de resultaten geanalyseerd: er werd gekeken welke afbeeldingen het vaakst gekozen zijn en welke waarde leerlingen eraan toekennen. Ook worden hun argumenten geanalyseerd en gecodeerd (bijv. “uniek”, “natuur”, “geschiedenis”); als een argument meerdere aspecten bevat, krijgt het meerdere codes. Zo werd de gedachtegang van de leerlingen systematisch in kaart gebracht. “Card sorting leent zich er dus voor om op een toegankelijke manier met leerlingen in gesprek te komen over wat betekenisvol is voor hen”, aldus de onderzoekers. “Op deze manier kan er ook met leerlingen gesproken of ‘onderhandeld’ worden over het curriculum.”
De card sorting-methodiek kan zodoende niet alleen ingezet worden op Bonaire, maar op elke school om te kijken wat een betekenisvol burgerschapscurriculum is voor hen. Card sorting kan ingezet worden als co-creatie-instrument: men haalt op wat leerlingen zélf belangrijk vinden in hun leefwereld, en vertaalt dat systematisch naar geschikte thema’s. De auteurs geven in het artikel een reeks tips hoe men deze methodiek effectief kan inzetten.
Uit twintig card sorting-sessies werd duidelijk dat met name unieke aspecten van Bonaire werden gewaardeerd. De afbeelding van Dia di Rincon, een cultureel feest dat jaarlijks op 30 april in de plaats Rincon wordt gevierd, wordt meermaals opgemerkt. Een leerling: ‘Dit feest is typisch voor Bonaire. En let op, want dit feest is anders dan carnaval. Carnaval hebben ze ook op Curaçao en Aruba, maar Dia di Rincon is er alleen op Bonaire.’
Bart Wagemakers is lerarenopleider Geschiedenis bij Instituut Archimedes (Hogeschool Utrecht) en onderzoeker binnen het lectoraat Curriculumvraagstukken Funderend Onderwijs aan de Hogeschool Utrecht. Wagemakers heeft meermaals gepubliceerd over het onderwijs in Caribisch Nederland.
Hanneke Tuithof is vakdidacticus geschiedenis bij de Universiteit Utrecht en hoofddocent gammadidactiek in lectoraat curriculumvraagstukken aan de Hogeschool Utrecht.
Kleio is het tijdschrift van de Vereniging van docenten geschiedenis en staatsinrichting in Nederland (VGN). De VGN is de vakorganisatie van geschiedenisdocenten in het onderwijs. Hun tijdschrift Kleio verschijnt zevenmaal per jaar en richt zich op leraar in het voortgezet onderwijs en studenten/docenten van de lerarenopleidingen geschiedenis aan universiteiten en hogescholen.
