Leernetwerken
| In het schooljaar 2026-2027 starten verschillende leernetwerken die in samenwerking met het Expertisepunt Burgerschap worden aangeboden. De opbrengsten worden na afloop gedeeld met het onderwijsveld:
Leernetwerken monitoring (po/go/vo) Deelnemers gaan in deze leernetwerken aan de slag met de ontwikkeling van praktische instrumenten om monitoring en evaluatie van burgerschapsonderwijs mogelijk te maken. Scholen uit het primair, gespecialiseerd en/of voortgezet onderwijs werken hierin met begeleiding van een expert samen. Vakdidactische leernetwerken (vo) In deze leernetwerken werken scholen voor voortgezet onderwijs samen aan een curriculumproduct waarin burgerschap wordt verbonden met een leergebied of vak. Dit gebeurt onder begeleiding van een vakdidactisch expert van een lerarenopleiding die is verbonden aan een hogeschool of universiteit. |
 |
Leernetwerken monitoring (po/go/vo)
Onderstaande leernetwerken zijn al samengesteld; aanmelden hiervoor is niet mogelijk.
Monitoring van burgerschapscompetenties. Hoe doe je dat in de praktijk? (po/vo) – AWP/UvA
Startdatum: september 2026
In dit leernetwerk ga je aan de slag met de verdere ontwikkeling van een prototype van een portfolio-instrument voor monitoring van burgerschapscompetenties van leerlingen in het basisonderwijs (groep 7/8) en voortgezet onderwijs (leerjaar 1/2/3). Dit doe je door het concept portfolio-instrument in de praktijk uit te proberen, en de ervaringen te gebruiken voor verdere, gezamenlijke ontwikkeling.
| Meer informatie (po) | Meer informatie (vo) |
Burgerschap in Beeld (vo) – CINOP
Startdatum: de week van 14 september 2026
In dit leernetwerk ga je, samen met een groep van maximaal zeven collega’s uit het voortgezet onderwijs, een praktisch en bruikbaar instrument ontwerpen om burgerschapsonderwijs te monitoren. Dit instrument kun je direct gebruiken in je eigen school, maar het wordt ook gratis beschikbaar gesteld voor andere scholen. Wat het instrument gaat zijn, en hoe dit eruit komt te zien, daar draag jij aan bij.
Modulair monitoren van burgerschapsonderwijs (po) – NAVAN
Burgerschapscoördinatoren, kwaliteitscoördinatoren en schoolleiders ontwikkelen in dit leernetwerk gezamenlijk een modulair monitoringsinstrument voor burgerschapsonderwijs in het primair onderwijs. De deelnemers onderzoeken hoe monitoring kan aansluiten bij schoolspecifieke leerdoelen en bij de dagelijkse onderwijspraktijk. Daarbij staat centraal hoe ontwikkeling van leerlingen zichtbaar gemaakt kan worden zonder te vervallen in afvinklijsten of administratieve belasting. Tijdens verschillende bijeenkomsten werken deelnemers vanuit gezamenlijke ontwerpcriteria aan prototypes, praktijkonderzoek en reflectie op de bruikbaarheid van verschillende vormen van monitoring.
Monitoring van Bonairiaans Burgerschapsonderwijs (po) – SBMO
Burgerschapsonderwijs krijgt op Bonaire vorm vanuit een unieke context waarin meertaligheid, culturele diversiteit, lokale geschiedenis, religie, natuur en maatschappelijke betrokkenheid nauw met elkaar verbonden zijn. Binnen SBMO werken scholen gezamenlijk aan de ontwikkeling van burgerschapsonderwijs dat niet alleen voldoet aan de wettelijke kaders, maar ook stevig verankerd is in de Bonairiaanse samenleving. Om de kwaliteit en opbrengsten van dit onderwijs zichtbaar te maken, ontstaat behoefte aan monitorinstrumenten die recht doen aan deze specifieke context. In dit leernetwerk, dat zicht richt op de ontwikkeling van passende manieren om burgerschapsonderwijs en burgerschapscompetenties inzichtelijk te maken, werken deelnemers gezamenlijk aan het ontwikkelen, onderzoeken, testen en verbeteren van monitorinstrumenten voor burgerschapsonderwijs.
Monitoring Wereldburgerschap (po/go) – Delta Scholengroep
In dit leernetwerk gaan vertegenwoordigers van verschillende Delta-locaties aan de slag met het ontwikkelen van een praktisch en werkbaar monitoringsinstrument, waarmee de scholen van Delta de ontwikkeling van wereldburgerschap systematisch kunnen volgen, bespreken en versterken. Het traject resulteert in een heldere set indicatoren voor wereldburgerschapsontwikkeling, een concrete vertaling van de gezamenlijke visie en leerdoelen naar observeerbare onderwijspraktijken, en een bruikbaar instrument dat scholen ondersteunt bij het in kaart brengen en verder ontwikkelen van hun burgerschapsonderwijs.
BurgerNoord (vo) – Lerarenopleiding van de Rijksuniversiteit Groningen
In dit leernetwerk gaan docenten aan de slag met een actueel en uitdagend thema binnen het burgerschapsonderwijs: het begeleiden van onderwijsleergesprekken over maatschappelijke en soms schurende onderwerpen. Er wordt gezamenlijk een observatie-instrument en een praktische handleiding ontwikkeld voor het observeren, analyseren en nabespreken van onderwijsleergesprekken. Tijdens de bijeenkomsten werken de docenten aan het ontwerpen, uitproberen en verbeteren van het instrumentarium. Daarbij maken zij gebruik van collegiale lesobservaties, reflectieve gesprekken en bestaande wetenschappelijke inzichten rondom klasdialogen en burgerschapsonderwijs. Tussen de bijeenkomsten passen deelnemers het instrument toe in hun eigen lessen en reflecteren zij op de opbrengsten en uitdagingen uit hun praktijk.
Burgerschap meten in het voortgezet onderwijs (vo) – COG
De deelnemers – zoals burgerschapscoördinatoren, kwaliteitsmedewerkers als teamleiders – van dit leernetwerk vormen samen een ontwikkelteam. In dit team gaan zij in meerdere ontwerpsprints aan de slag met het ontwikkelen van gezamenlijk valide en contextrijke monitoringsinstrumenten voor burgerschap. Ze ontwikkelen actieve meetinstrumenten, zoals praktische observatieschema’s in de klas, of rubrics voor het evalueren van leerlingportfolio’s en dialogen. Deze conceptinstrumenten leggen zij voor aan een klankbord van collega’s en leerlingen binnen hun eigen school om te toetsen wat in de praktijk wel en niet werkt. Deze ervaringen worden uitgewisseld om het instrumentarium verder aan te scherpen. Met het doorlopen van deze werkwijze kunnen zij in de toekomst zelfstandig sprints doorlopen en de instrumenten en het bredere schoolbeleid duurzaam blijven doorontwikkelen.
Creatief monitoren van burgerschap (vo) – het Bouwens
In dit leernetwerk gaan drie Noord-Limburgse scholen (Dendron college, het Bouwens, het Buurcollege) onder leiding van een Design Thinking (DT)-expert aan de slag met het ontwikkelen van een creatief, niet-cijfermatig en werkbaar (spel) monitoringsinstrument voor burgerschapsonderwijs. Tussen de bijeenkomsten wordt in tweetallen gewerkt aan deelopdrachten waarbij ook de samenwerking met leerlingen wordt gezocht. Zo kunnen er deelproducten worden ontwikkeld door leerlingen van O&O of kan de feedback van testgroepen gebruikt worden bij doorontwikkeling van onderdelen. De betrokken docenten doorlopen daarbij hun eigen leerproces. Hoe vertaal je de inhoudelijke burgerschapselementen en de eisen rondom monitoring naar een beoordelingsinstrument? Hoe pas je de principes van DT toe binnen het onderwijs. Deze kennis en vaardigheden kunnen dan weer binnen de eigen school worden ingezet.
Burgerschap monitoren (po) – Flores Onderwijs
De scholen van Flores hebben de afgelopen jaren gewerkt aan het ontwikkelen en implementeren van hun visie en beleid voor burgerschapsonderwijs. De volgende stap is het monitoren van de ontwikkeling van burgerschapscompetenties bij leerlingen. Bestaande instrumenten sluiten niet altijd goed aan bij de behoeften van scholen. Ze richten zich vaak vooral op kennis, terwijl ook houding, vaardigheden en gedrag belangrijk zijn. In dit leernetwerk onderzoeken scholen samen hoe een passend monitorinstrument eruit moet zien. Het doel is een instrument te ontwikkelen dat bruikbaar is voor verschillende scholen en leerlingen. Het beoogde product van dit leernetwerk is een conceptueel uitgewerkt en in de praktijk getoetst monitorinstrument, inclusief criteria en werkwijze. Deze kan door scholen gebruikt worden om burgerschapsonderwijs te volgen en verder te ontwikkelen.
Vakdidactische leernetwerken (vo)
Kerndoelen Levensbeschouwing & Religie: samen bouwen aan levensbeschouwelijk burgerschap – Universiteit Leiden – ICLON
Hoe geef je levensbeschouwing en religie een duidelijke plek binnen burgerschapsonderwijs? Ter ondersteuning van docenten ontwikkelt het expertisecentrum LERVO aanvullende leerdoelen voor het leergebied Levensbeschouwing en Religie. In dit leernetwerk vertalen docenten levensbeschouwing, godsdienst en mens-en-maatschappij(vakken) deze aanvullende LERVO-leerdoelen naar de praktijk. Samen ontwikkelen en testen zij bruikbaar, inspirerend en direct inzetbaar lesmateriaal over identiteit, zingeving, religie en diversiteit. Tijdens vier bijeenkomsten ontwerpen, bespreken en verbeteren deelnemers opdrachten en werkvormen, met ruimte voor collegiale feedback en vakdidactische begeleiding. Zo ontstaat sterk lesmateriaal en een gedeelde professionele taal rond levensbeschouwing en burgerschap.
Professioneel Leernetwerk scheikunde – Universiteit Twente
Scheikunde speelt een belangrijke rol bij maatschappelijke vraagstukken, zoals stikstofuitstoot, energieopslag en voedselveiligheid. Dergelijke socioscientific issues (SSI’s) bieden volop mogelijkheden om scheikundige kennis te verbinden aan burgerschap. Juist in de derde klas, waarin leerlingen voor het eerst als apart vak scheikunde krijgen, liggen hiervoor interessante kansen. In dit leernetwerk onderzoeken deelnemers hoe zij zulke vraagstukken kunnen verbinden aan burgerschap. Tijdens zes bijeenkomsten ontwerpen, testen en verbeteren zij samen lesmateriaal voor de derde klas. Onder begeleiding van een burgerschapsexpert en vakdidacticus werken deelnemers aan complete, direct inzetbare lessensets met docentenhandleiding. Zo leren deelnemers niet alleen hoe zij burgerschapsdoelen kunnen verbinden aan het scheikundecurriculum, maar ontwikkelen zij ook vaardigheden en vertrouwen om zelf betekenisvol onderwijs rond maatschappelijke vraagstukken te ontwerpen. De materialen worden na afloop gratis beschikbaar gesteld aan andere scheikundedocenten.
Artistiek activisme en kritisch burgerschap – Lerarenopleiding Maatschappijleer HvA en de opleiding Docent Beeldende Kunst en Vormgeving van de Breitner Academie, AHK
Dit leernetwerk richt zich specifiek op artistiek activisme als pedagogische en didactische benadering om kritisch burgerschap en sociaal engagement van leerlingen te stimuleren. Kunsteducatie en burgerschapsonderwijs kunnen in samenhang leerlingen niet alleen helpen maatschappelijke vraagstukken beter te begrijpen, maar ook ervaren dat zij zelf een rol kunnen spelen in het adresseren ervan. Docenten CKV, maatschappijleer en burgerschap wisselen in dit leernetwerk expertise uit, leren van elkaars vakgebied en ontwikkelen een curriculumproduct waarin leerlingen via een artistieke interventie hun leefwereld verbinden aan maatschappelijke thema’s. Ook oefenen zij met onderzoekende vragen die leerlingen helpen verschillende perspectieven, waarden en belangen te analyseren en te vertalen naar een beeldend maakproces.